Nagroda im. Ks. Bp. Romana Andrzejewskiego za rok 2025 trafiła do rąk dr. Mateusza Szpytmy – historyka, współtwórcy Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej, badacza ruchu ludowego w Polsce, wiceprezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
Gala odbyła się w Sekretariacie KEP w Warszawie. Patronat objęło Radio RDN Małopolska i RDN Nowy Sącz. Nagrodę wręczył przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Tadeusz Wojda.
Kapituła doceniła inicjatywę stworzenia Muzeum we wsi Markowa na Podkarpaciu, co przyczyniło się do procesu beatyfikacyjnego Rodziny Ulmów i ustanowienia 24 marca jako Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów. Uhonorowano pracę naukową i popularyzatorską Laureata na temat ruchu ludowego i represji komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wobec stronnictw ludowych.
Dr Mateusz Szpytma pochodzi z Markowej, a z rodziną Ulmów łączą go także więzy rodzinne. Laureat wydobywa historię z zapomnienia, a tak mówi o roli Wincentego Witosa, pochodzącego z Wierzchosławic.
– Polska wieś miała ogromy wpływ na to, że Polska odzyskała niepodległość, że ją obroniła. Wskaże tu chociażby na Wincentego Witosa – największego przywódcę chłopów ruchu ludowego, który miał ogromny wpływ na to, że polska wieś, chłopi zyskali świadomość narodową, że chłopi, w momencie kiedy on został premierem rządu w 1920 r. poszli bronić Polski przed bolszewikami. To także dzięki temu pospolitemu ruszeniu polskiej wsi, Polska miała tę niepodległość przez 20 lat.
Podczas wręczenia nagrody dr Mateusz Szpytma przyznał, że wieś, która daje nam bezpieczeństwo żywnościowe i która jest wsparciem dla całego narodu, nadal potrzebuje naszej pomocy. Zachęcił do twórczej i mądrej działalności na rzecz polskiej wsi.
Nagroda im. Ks. Bp. Romana Andrzejewskiego została ustanowiona przez Fundację 'Solidarna Wieś” w 2004 roku. Wyróżnienie przyznawane jest osobom i instytucjom szczególnie zasłużonym dla rozwoju kulturalnego i gospodarczego rolnictwa, wsi i małych miast w Polsce. Honorowym Przewodniczącym Kapituły Nagrody im. Ks. Bp. Romana Andrzejewskiego jest każdorazowy sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski.
Wraz z Nagrodą Fundacja 'Solidarna Wieś” przyznaje stypendia dla młodych ludzi z terenów wiejskich i małomiasteczkowych.
źródło: BP KEP/oprac. Ewa Biedroń
Posłuchaj rozmowy, którą Weronika Ostrowska z Radia Warszawa przeprowadziła z laureatem nagrody: